Pomidory w tunelu foliowym najlepiej sadzić od końca kwietnia do początku maja, gdy rozsada ma 6–8 liści, a podłoże osiąga co najmniej 15–16°C. Zdrowe rośliny potrzebują żyznej gleby, regularnego podlewania, wietrzenia i prowadzenia na jednym lub dwóch pędach. Sprawdź, jak krok po kroku przygotować tunel i pielęgnować pomidory aż do zbiorów.
Dlaczego warto uprawiać pomidory w tunelu foliowym?
Tunel foliowy chroni rośliny przed zimnem, silnym wiatrem i intensywnymi opadami. Pod osłoną gleba szybciej się nagrzewa, a sezon zbiorów może rozpocząć się wcześniej niż w uprawie gruntowej.
Osłona ogranicza także kontakt liści z deszczem, co ułatwia utrzymanie suchej części nadziemnej. Nie oznacza to jednak pełnej ochrony przed chorobami. Wysoka temperatura i wilgotność bez sprawnej wentylacji sprzyjają rozwojowi patogenów.
Najwygodniejszy jest tunel o wysokości około 1,8–2 m. Zapewnia miejsce dla odmian wysokorosnących, podpór i swobodnego przechodzenia między rzędami.
Jak wybrać odmiany pomidorów do tunelu?
Odmianę trzeba dopasować do wysokości tunelu, siły wzrostu, terminu dojrzewania oraz odporności na choroby. Warto połączyć pomidory wczesne z późniejszymi, aby zbiory trwały dłużej.
Odmiany wysokorosnące
Boderine jest wczesną odmianą o ciemnoczerwonych, trwałych owocach. Brooklyn wcześnie zaczyna plonować i wyróżnia się obfitym zbiorem lekko karbowanych pomidorów. Tsarine dobrze sprawdza się pod osłonami, a jej owoce wybarwiają się także przy jesiennym spadku temperatury.
Do tunelu można wybrać również odmiany malinowe, takie jak Malinowy Ożarowski, a także pomidory mięsiste, między innymi Bawole Serce. Roma i San Marzano nadają się szczególnie do sosów, przecierów oraz suszenia.
Odmiany samokończące
Ivet tworzy lekko spłaszczone, ciemnoczerwone owoce i sadzi się ją w zagęszczeniu około trzech roślin na metr kwadratowy. Minaret jest odmianą wczesną, plenną i łatwą w prowadzeniu.
Pomidory samokończące kończą wzrost po osiągnięciu określonej wysokości. Zwykle wymagają mniej pracy, ponieważ nie trzeba usuwać wierzchołka ani rozbudowywać systemu podpór, lecz ich plon bywa mniejszy niż u odmian wysokich.
Pomidory koktajlowe
Koktajlowe pomidory tworzą liczne, niewielkie owoce i zazwyczaj są mniej wymagające od odmian wielkoowocowych. W tunelu dobrze sprawdzą się między innymi Black Cherry, Cerise oraz Koralik.
Jak przygotować rozsadę pomidorów?
Produkcja rozsady trwa około 6–8 tygodni. Do wysiewu użyj odkażonego podłoża do warzyw albo mieszanki torfu i piasku o pH około 6,0–6,3.
Nasiona wysiej na początku marca, przykryj warstwą ziemi lub piasku o grubości około 0,5 cm i ustaw w jasnym, ciepłym miejscu. Do kiełkowania potrzebują temperatury 25–26°C; pierwsze wschody pojawiają się zwykle po kilku dniach.
Po ukazaniu się liścieni obniż temperaturę do około 20°C w dzień i 16°C w nocy. Podłoże powinno być stale lekko wilgotne, ale nie mokre. Nadmiar wody przy słabym świetle sprzyja wybieganiu siewek i chorobom.
Po pojawieniu się pierwszych liści właściwych przepikuj rośliny do większych skrzynek w rozstawie 5 × 5 cm. Gdy wykształcą około trzy liście właściwe, przenieś je do doniczek o średnicy 8–10 cm.
Przed wysadzeniem rozsady do tunelu zahartuj ją przez kilka dni. W cieplejsze dni wystawiaj rośliny na zewnątrz na kilka godzin, a wieczorem przenoś w osłonięte miejsce.
Dobra rozsada pomidora powinna mieć:
- silny i dobrze rozgałęziony system korzeniowy,
- około 20–30 cm wysokości,
- 6–8 zdrowych liści właściwych,
- sztywną, niewydłużoną łodygę.
Jak przygotować podłoże pod pomidory?
Pomidory najlepiej rosną w glebie żyznej, próchnicznej, przepuszczalnej i łatwo nagrzewającej się. Zalecane pH mieści się w zakresie 5,5–6,5, przy czym najczęściej korzystne jest pH około 6,0–6,5.
Przed sadzeniem usuń chwasty, spulchnij ziemię i wymieszaj ją z dobrze rozłożonym kompostem albo obornikiem w dawce około 3–4 kg/m². Nie stosuj świeżego obornika, ponieważ może uszkodzić korzenie i sprzyjać nadmiernemu zasoleniu podłoża.
Jeżeli gleba jest ciężka, popraw jej przepuszczalność dodatkiem piasku. Z kolei zbyt lekkie podłoże warto wzbogacić kompostem, który zwiększa jego zdolność zatrzymywania wody.
Nie sadź pomidorów w tym samym miejscu częściej niż co 3–4 lata. Jeżeli nie możesz przenieść tunelu, zastosuj pojemniki lub cylindry bez dna, wypełnione świeżym podłożem. Możesz także odizolować je od gruntu czarną agrowłókniną.
Kiedy i jak sadzić pomidory w tunelu?
W nieogrzewanym tunelu sadzenie przeprowadza się zwykle od końca kwietnia do początku maja. Termin zależy od pogody, temperatury gleby i rodzaju osłony. Podłoże powinno mieć minimum 15–16°C, a przy zapowiadanych przymrozkach rośliny trzeba dodatkowo przykryć włókniną.
Wykop dołki głębsze niż wysokość doniczki. Pomidory można sadzić nieco głębiej niż rosły wcześniej, ponieważ zagłębiona łodyga wytworzy dodatkowe korzenie.
Podczas sadzenia wykonaj następujące czynności:
- Wyznacz rzędy i miejsca dla poszczególnych roślin.
- Wykop dołki o głębokości około 15–20 cm.
- Podlej dołki i umieść w nich rozsady.
- Zasyp korzenie ziemią, lekko ją ugnieć i ponownie podlej.
- Od razu zamontuj podpory lub sznurki przy odmianach wysokorosnących.
Najczęściej stosuje się rozstaw około 50 × 50 cm. Odmiany niskie można sadzić co 40–50 cm, natomiast silnie rosnące potrzebują 60–70 cm w rzędzie i około 80–100 cm między rzędami.
Po posadzeniu podlej każdą roślinę obficie. Przy uprawie w cylindrach ziemia szybciej się nagrzewa, lecz również szybciej wysycha, dlatego wymaga częstszej kontroli wilgotności.
Jak utrzymać właściwy mikroklimat w tunelu?
W dzień pomidory najlepiej rozwijają się przy temperaturze 22–27°C, a nocą przy około 17–21°C. Podczas kwitnienia nie dopuszczaj do wzrostu temperatury powyżej 30°C, ponieważ pyłek może tracić zdolność kiełkowania.
Wilgotność powietrza powinna wynosić około 60%. Wietrz tunel codziennie, zwłaszcza rano i podczas ciepłej pogody. Otwierane drzwi po obu stronach tunelu zapewniają lepszy przepływ powietrza niż pojedynczy otwór.
W czasie upałów możesz dodatkowo cieniować osłonę. Przy silnym wietrze zamykaj drzwi, sprawdzaj naciąg folii i wzmacniaj konstrukcję dodatkowymi kotwami.
Jak podlewać pomidory pod folią?
Podłoże powinno być stale lekko wilgotne, ale nie nasiąknięte wodą. Podlewaj glebę przy podstawie rośliny, kierując strumień z dala od liści i łodygi.
Najlepiej używać odstanej, letniej wody, na przykład deszczówki ogrzanej w zbiorniku. Częstotliwość podlewania zależy od temperatury, rodzaju gleby i fazy rozwoju; w czasie upałów rośliny mogą potrzebować wody codziennie.
W uprawie tunelowej dobrze sprawdza się nawadnianie kropelkowe. Dostarcza wodę bezpośrednio do korzeni, ogranicza parowanie i zmniejsza ryzyko zwilżenia liści.
Pomidory lepiej podlewać rzadziej, lecz obficiej, niż często małymi porcjami. Zbyt duże wahania wilgotności sprzyjają pękaniu owoców i problemom z pobieraniem składników pokarmowych.
Jak prowadzić i pielęgnować rośliny?
Podwiązywanie
Odmiany wysokorosnące prowadź przy sznurkach przymocowanych do drutów lub elementów konstrukcji tunelu. Pęd owijaj wokół sznurka w miarę wzrostu, nie zaciskając wiązania na łodydze.
Usuwanie pędów bocznych
Pędy wyrastające z kątów liści, nazywane wilkami lub pasynkami, usuwaj co kilka dni. Przy prowadzeniu na jeden pęd usuń wszystkie pędy boczne; przy dwóch pędach pozostaw jeden silny pęd pod pierwszym gronem.
Najlepiej usuwać boczne przyrosty, gdy mają około 5 cm. Zbyt duże rany goją się wolniej, a roślina traci więcej energii.
Przerzedzanie liści
Stopniowo usuwaj dolne liście, szczególnie te chore, żółknące lub stykające się z podłożem. Liście pod gronem przerzedzaj dopiero wtedy, gdy owoce są już dobrze wyrośnięte.
Zapylanie
W zamkniętym tunelu może brakować owadów i ruchu powietrza potrzebnego do przenoszenia pyłku. W okresie kwitnienia delikatnie potrząsaj kwiatostanami lub sznurkami podtrzymującymi rośliny.
Ogławianie
W drugiej połowie sierpnia usuń wierzchołek pędu głównego. Nad ostatnim rozwiniętym kwiatostanem pozostaw 2–3 liście, aby roślina skoncentrowała energię na dojrzewaniu zawiązanych owoców.
Jak nawozić pomidory w tunelu?
Pierwsze nawożenie po posadzeniu wykonaj zwykle po około 2–3 tygodniach. Kolejne zabiegi powtarzaj co 10–16 dni, dostosowując dawkę do rodzaju nawozu i zasobności gleby.
W nawożeniu pomidorów znaczenie mają przede wszystkim azot, fosfor, potas, wapń, magnez i bor. Nadmiar azotu może powodować silny wzrost liści i pędów kosztem kwitnienia oraz zawiązywania owoców.
W amatorskiej uprawie możesz zastosować nawóz wieloskładnikowy do pomidorów, kompost, biohumus albo rozcieńczoną gnojówkę roślinną. Przefermentowaną gnojówkę rozcieńcza się zazwyczaj w proporcji 1:10, jednak zawsze sprawdź zalecenia dla konkretnego preparatu.
Sucha zgnilizna wierzchołkowa objawia się szklistą, później brunatną lub czarną plamą na końcu owocu. Często wynika nie z braku wapnia w glebie, lecz z zaburzonego pobierania tego pierwiastka przy nieregularnym podlewaniu.
Jak ograniczyć choroby i szkodniki?
Najlepszą ochronę stanowią przewiew, właściwy rozstaw, czyste narzędzia i szybkie usuwanie porażonych części. Chore rośliny oraz owoce wynieś poza tunel, a resztek nie przeznaczaj na kompost.
W tunelu mogą pojawić się między innymi zaraza ziemniaka, alternarioza, szara pleśń, zgorzel podstawy łodygi, brunatna zgnilizna owoców, rak bakteryjny, mszyce i mączlik szklarniowy.
W przypadku zauważenia objawów:
- ogranicz podlewanie i zwiększ intensywność wietrzenia,
- usuń chore liście, owoce lub całe rośliny z bryłą korzeniową,
- zdezynfekuj sekator, nóż i inne używane narzędzia,
- sprawdź etykietę środka ochrony roślin dopuszczonego do danej uprawy,
- zachowaj okres karencji przed zbiorem owoców.
Nie stosuj preparatów tylko na podstawie nazwy choroby. Objawy mogą być podobne, dlatego przy poważnym porażeniu warto skorzystać z porady doradcy ogrodniczego lub aktualnego programu ochrony roślin.
Co sadzić obok pomidorów?
W tunelu przed pomidorami lub na jego obrzeżach można uprawiać sałatę, szpinak, pietruszkę, cebulę i czosnek. Wczesne warzywa można zebrać, zanim pomidory rozrosną się i zaczną zajmować większą część przestrzeni.
Unikaj wieloletniego sadzenia pomidorów, papryki, bakłażanów i ziemniaków w tym samym podłożu. Rośliny z rodziny psiankowatych mogą dzielić część patogenów i szkodników.
Kiedy zbierać pomidory z tunelu?
Owoce zbieraj regularnie, najlepiej kilka razy w tygodniu. Najtrwalsze są pomidory wybarwione, lecz jeszcze jędrne; zielone owoce można zebrać przed przymrozkiem i pozostawić do dojrzewania w ciepłym pomieszczeniu.
Zbieraj je rano lub wieczorem, gdy nie są mocno nagrzane. Do przechowywania ułóż owoce pojedynczą warstwą w temperaturze około 15–20°C, bez układania jednych na drugich.
Dojrzewanie można przyspieszyć, umieszczając obok pomidorów jabłko lub banana. Owoce wydzielają etylen, który pobudza dojrzewanie sąsiednich pomidorów.
Warto zapamiętać:
- Wysiewaj nasiona zwykle na początku marca i zapewnij im dużo światła.
- Sadzonkę przenoś do tunelu, gdy ma 6–8 liści i mocne korzenie.
- Podlewaj glebę, nie liście, używając letniej, odstanej wody.
- Regularnie wietrz tunel i utrzymuj wilgotność powietrza blisko 60%.
- Prowadź wysokie odmiany na jednym lub dwóch pędach i ogłów je w sierpniu.
